SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE

W latach transformacji ustrojowej w Polsce i z początkiem lat dziewięćdziesiątych na fali przemian politycznych masowo powstawały organizacje pozarządowe jak stowarzyszenia i fundacje. Na bazie entuzjazmu i wolności ludzie uwalniali swoje talenty aby tworzyć społeczeństwo obywatelskie w którym każdy człowiek, organizacja może oddziaływać na władze. Od władzy wymagało się wsłuchiwania w głos społeczeństwa i wykorzystywania inicjatyw społecznych. Na fali przemian powstawały nowe zawody rynku nieruchomości, standardy zawodowe, wzrastało poszanowanie prawa własności nieruchomości. W tym czasie zawiązały się również pierwsze stowarzyszenia pośredników w obrocie nieruchomościami w Polsce a w roku 1995 Polska Federacja Pośredników. Także na Podkarpaciu od roku 1996 działa Rzeszowskie Stowarzyszenie Pośredników w Obrocie Nieruchomościami. Będąc od początku w strukturach tego ruchu obserwuję, że wciągu tych 22 lat wiele się zmieniło. Przede wszystkim zmieniło się podejście władz do inicjatyw oddolnych oraz zaangażowanie społeczeństwa. W latach 90-tych „młoda władza” też uczyła się demokracji, bardziej wsłuchiwała się w głos społeczeństwa. Federacje pośredników, rzeczoznawców i zarządców nieruchomości były partnerem do rozmów o rozwiązaniach prawnych i systemowych. Każdy mógł się wypowiedzieć. W tej atmosferze powstał projekt Ustawy o gospodarce nieruchomościami już z początkiem roku 1997. To był niewątpliwie sukces społeczeństwa obywatelskiego. W podobnym duchu powstawały również rozwiązania prawne w innych obszarach życia gospodarczego. Wszyscy byliśmy przekonani, że robimy coś dobrego dla ogółu. I to zaczęło dobrze funkcjonować. Zawód pośrednika zaczął być dostrzegany. Wraz ze wzrostem prestiżu zawodu coraz więcej osób było chętnych do jego wykonywania. I tutaj okazało się, że wymogi kwalifikacyjne narzucone przez ustawodawcę nie dają możliwości automatycznego dopuszczenia do zawodu wszystkich chętnych. Część osób traktowała ten zawód jako alternatywę na przyszłość, część jako główne źródło utrzymania. Dlatego coraz więcej profesjonalistów opowiadała się za wzrostem odpowiedzialności i wymagań wobec pośredników. Władza jednak coraz bardziej odchodziła od wcześniej wypracowanych zasad współpracy i konsultacji społecznych. Coraz częściej można było usłyszeć w ministerstwie, że środowisko musi samo zrobić porządek i nie liczyć na pomoc władzy. Władza zaczęła coraz bardziej lansować hasła, że trzeba uwolnić gospodarkę od krępujących ją ograniczeń. Do tego worka wrzucono również licencje dla pośredników i uprawnienia zawodowe w innych dziedzinach. Po latach aktywności coraz mniej ludzi angażuje się w pracę społeczną, bo nie widzi sensu. Ludzie są rozgoryczeni. Nikt z nami nie chce rozmawiać - powtarzają pośrednicy. Konsultacje są udawane a rozwiązania narzucane. Społeczeństwo obywatelskie zanika również z innych przyczyn. Brakuje czasu i środków na funkcjonowanie instytucji pozarządowych. Młodzi nie garną się do społecznego działania, czekają na gotowe rozwiązania. Upadek moralny i nadmierny konsumpcjonizm sprawiają, że w obliczu braku zainteresowania władz do pobudzania inicjatyw społecznych te inicjatywy gasną. Władza proponuje społeczeństwu coraz bardziej swobodny model kształtowania bytu gospodarczego co w moim przekonaniu jest kardynalnym błędem wynikającym z braku zaufania i wygodnictwa. Z jednej strony chce się zapewnić maximum swobód gospodarczych a z drugiej strony nie dostrzega się braku bezpieczeństwa konsumentów w wyniku podjęcia tych działań. Do wykonywania zawodu nie potrzeba żadnych wymogów, tylko jaki to będzie poziom usług ? Kiedyś jeden z naszych prezydentów powiedział „bierzcie sprawy w swoje ręce„ , dzisiaj nikt nie chce dać tych spraw do wykonywania przez społeczeństwo. Ta alternatywa w dzisiejszych czasach wydaje się bardzo słuszna. Pośrednicy sami wiedzą jak zapewnić odpowiednią obsługę konsumentów tak aby obrót nieruchomościami był bezpieczny. Potrzeba nam społeczeństwa obywatelskiego. Jednak bez unormowań prawnych i niezbędnej inicjatywy legislacyjnej zastrzeżonej dla organów władzy państwowej nie można zrobić wiele. Ustawa o samorządzie zawodowym pośredników, rzeczoznawców majątkowych i zarządców byłaby początkiem drogi na rzecz porządkowania zawodów rynku nieruchomości i zapewnienia bezpieczeństwa uczestnikom rynku.